30 Ağustos 100 Yaşında: Bilinmeyenleriyle Büyük Taarruz

Haziran 1922 yılında verilen Büyük Taarruz emrinden 30 Ağustos gününe kadar Türk milleti; genciyle, yaşlısıyla, askeriyle, kadınıyla, siviliye, kısacası varıyla ve yoğuyla ülkesi için savaşmıştır. Ardından Gazi Mustafa Kemal Atatürk‘ün de dediği gibi “Büyük zaferler, yalnızca büyük milletler tarafından kazanılabilir.” Türk milleti büyük bir zafer kazanmıştır. 1926 yılından beri düzenli olarak kutladığımız Zafer Bayramı, bu yıl 100. yaşına girmektedir.

Zafer Bayramımız hakkında daha detaylı bir okuma için 30 Ağustos: Şanlı Zafer yazımıza ulaşabilirsiniz. Lâkin bu yazımızda sadece Büyük Taarruz’un pek bahsedilmeyen taraflarına değineceğiz.

Kurt Kapanı Taktiği

Türk ordusu, İngiliz yardımı alan Yunan ordusunu Sakarya’da bozguna uğratmıştır. Ancak Yunanlılar bu bozgundan sonra öyle bir savunma hattı oluşturmuşlardı ki dayanıklılığına dair “Türkler bu hattı altı ayda geçerse altı günde geçmiş saysınlar.” diyorlardı. Bu esnada Mustafa Kemal Paşa taarruz için çoktan hazırlıklara başlamıştı. Bir yıla yakın bir sürede neredeyse Yunan ordusuna yaklaşmıştı. Tabii Rusya’dan, Azerbaycan’dan ve Hindistan’dan alınan yardımları unutmamalıyız.

İngiltere ve Yunanistan’da iç sorunlar varken taarruzun tam sırasıydı. Fakat meclis, taarruz için geç kalındığını düşünüp kötümser davranıyordu. Özellikle bazı ittihatçılar ordunun hiçbir adım atamayacağını düşünmekteydi. Bu da Mustafa Kemal Paşa’yı hem Yunanlılar hem de meclis ile uğraştırmak zorunda bırakıyordu. Aynı zamanda Mustafa Kemal Paşa’nın başkomutan olmasını istemeyen bir kesim de bulunmaktaydı ve mecliste yapılan bir oylamayla başkomutanlık elinden alınmıştır. Lâkin Mustafa Kemal Paşa, ordu böyle bir taarruz döneminde başsız kalmamalı diyerek yeniden teklif sunmuştur. Bu zor döneme dair bir konuşma yapmıştır. Bu konuşmasından sonra on bir ret, on beş çekimser ve yüz yetmiş yedi kabul oyuyla Başkomutanlık Yasası’nın süresi uzamıştır. Yine de Mustafa Kemal, hakkında gelen kötü söylemlere oldukça üzülmüş ve düşmanların duymasını istememiştir.

Günün okuma önerisi: 15. Yüzyılın En Önemli Alman Düşünürü: Kuesli Nikolaus – Irmak Çelik

Kaynakça

• Cumhuriyet TV, “Prof. Dr. İlber Ortaylı’dan 30 Ağustos Zafer Bayramı ile ilgili bilinmeyenler.”, YouTube, 30 Ağustos 2021,
  https://www.youtube.com/watch?v=cKyPtvHw-rE,
  Erişim Tarihi: 28.08.2022.
• Arı, Kemal, 2007, Üçüncü Kılıç, Zeus Kitabevi, Türkiye.
• T.C. Millî Savunma Bakanlığı, “30 Ağustos Zafer Bayramı’nın Önemi”,
  https://www.msb.gov.tr,
  Erişim Tarihi: 21.03.2026.
• Atatürk, Mustafa Kemal, Nutuk, Türk Dil Kurumu Yayınları, Türkiye.
• Türkiye Cumhuriyeti Kültür ve Turizm Bakanlığı, “30 Ağustos Zafer Bayramı”,
  https://www.ktb.gov.tr,
  Erişim Tarihi: 21.03.2026.